# How Pencils Are Made

Cách một cây bút chì được làm: than chì và đất sét nằm trong hai tấm gỗ tuyết tùng ghép lại, rồi được cắt thành mười hai cây bút cùng lúc\.

By Phò Giàng A

Topic: Engineering

[Open the interactive Jig](https://ask.jig.com/j/D3ZEIS8JD4Z7)

## Transcript

### 1. Mỗi cây bút chì là hai nửa gỗ dán lại

Không có mũi khoan nào cả\! Người ta không đục lỗ dọc thanh gỗ rồi nhét ruột vào\. Bút chì được ghép như một chiếc bánh mì kẹp: hai tấm gỗ mỏng kẹp những que than chì ở giữa, rồi cắt ra mười hai cây bút cùng lúc\. Hãy xem dây chuyền chạy, hoặc chạm vào một con số lơ lửng để đến trạm đó\.

Than chì là một dạng carbon mềm, màu sẫm\. Chính nó để lại nét bút trên giấy của bạn\. Và tất cả bắt đầu từ một tấm gỗ nhỏ có thể làm ra cả một tá bút\.

### 2. Một tấm gỗ mỏng làm ra mười hai cây bút chì?

Bí mật nằm ở những đường rãnh\. Mỗi mẻ bắt đầu bằng một tấm gỗ tuyết tùng hương, loại gỗ mềm nên rất dễ gọt\. Máy xẻ rãnh đã cắt những rãnh nửa hình tròn chạy dọc suốt chiều dài\. Tấm này có mười hai rãnh, mỗi rãnh dành cho một cây bút\. Nó dài khoảng mười tám xăng\-ti\-mét, đúng bằng một cây bút chì mới\.

Nhiều nhà máy chỉ cắt sáu đến chín rãnh\. Cây bút chì khó gọt nhất bạn từng gặp là loại nào, và chuyện gì đã xảy ra? Còn những rãnh trống kia sắp nhận một thứ mang tên chì, nhưng lại chẳng có chút chì nào\.

### 3. Ruột bút chì không có lấy một chút chì nào\!

Thứ ta gọi là ruột chì thực ra là than chì trộn với đất sét, làm thành những que mảnh rồi nung cứng trong lò\. Một cái máy thả từng que vào từng rãnh\. Bí quyết nằm ở tỉ lệ: nhiều đất sét hơn thì bút cứng hơn, nét nhạt hơn; nhiều than chì hơn thì bút mềm hơn, nét đậm hơn\. Chạm vào tấm gỗ, hoặc bấm Thả lõi than chì\.

Bạn hợp với bút cứng nét mảnh hay bút mềm nét đậm, và vì sao? Nhưng mười hai que này vẫn đang nằm hở\. Làm sao giữ chúng thật chặt mà không cần đến một chiếc đinh nào?

### 4. Không đinh, không ốc: chỉ cần keo và thêm một tấm gỗ

Keo được phết lên tấm gỗ, rồi một tấm gỗ thứ hai có rãnh được úp lên, các rãnh khớp thẳng hàng\. Thế là mỗi lõi than chì bị khóa trong một đường hầm tròn\. Chiếc bánh kẹp được ép chặt cho tới khi keo khô, để hai tấm gỗ thành một khối liền\. Kéo tấm gỗ phía trên xuống phủ lên các lõi, hoặc bấm Đóng bánh kẹp gỗ\.

Thử đoán xem: làm sao tách khối gỗ này thành mười hai cây bút mà ruột vẫn nằm ngay chính giữa? Gợi ý: chỉ cần đúng một lượt cắt\.

### 5. Chỉ một lượt cắt, mười hai cây bút tách rời

Phần hay nhất đây\. Hai trục dao quay, một ở trên, một ở dưới, mỗi trục có một hàng rãnh hình chữ V, đúng bằng nửa cây bút\. Khi khối gỗ chạy qua giữa, chúng gọt cả sáu mặt của mọi cây bút cùng lúc\. Mỗi lõi nằm ngay chính giữa, đúng chỗ hai rãnh gặp nhau\. Kéo khối gỗ vào dao cắt, hoặc bấm Cắt ngay\.

Phần gỗ thừa bay ra thành mùn cưa và phoi bào\. Bạn thấy bút sáu cạnh hay bút tròn dễ cầm hơn? Lúc này bút vẫn còn trơn màu gỗ, và thứ khoác lên nó tiếp theo có thể dày tới mười lớp\.

### 6. Một cây bút chì có thể được sơn tới mười lớp

Mỗi cây bút nhận nhiều lớp sơn bóng, thường từ bốn đến mười lớp, ở đây là màu vàng kinh điển\. Rồi một vòng kim loại gọi là đai bút được lồng vào đầu bút và bóp chặt\. Một cục tẩy cao su được ấn vào trong vòng đai và giữ chắc ở đó\.

Màu sơn không cho biết bút cứng hay mềm, mà tỉ lệ than chì và đất sét mới quyết định điều đó\. Hồi đi học, bạn có hay cắn đầu tẩy hay gặm thân bút không? Mười hai cây bút đã xong, nhưng dây chuyền này chưa hề dừng lại\.

### 7. Hộp bút vừa rời đi, mẻ mới đã bắt đầu

Những cây bút hoàn thiện nhảy vào hộp, nắp hộp gập lại và chiếc hộp lăn đi\. Ngay lúc đó, một tấm gỗ mới đã bắt đầu xuống dây chuyền\. Xẻ rãnh, thả lõi, phết keo, cắt: chỉ bốn bước đơn giản làm ra mười hai cây bút cùng lúc\.

Lần tới khi gọt bút, hãy nhìn kỹ đầu bút: bạn có thể thấy một đường mờ, nơi hai tấm gỗ được dán vào nhau\. Bạn đã bao giờ để ý đường đó chưa? Nó tiết lộ một sự thật bất ngờ về cách cây bút chì ra đời\.